Từ thời đi khẩn hoang mở cõi, phần lớn đồng đất của Cà Mau là vùng “cầm thủy”, quanh năm đọng nước. Do ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên nên đồng đất Cà Mau rất thích hợp để các loài cá đồng sinh sôi, nẩy nở. Ngoài các loại cá đồng như cá lóc, cá trê, cá rô, cá bổi, cá thác lác, rùa, rắn… thì lươn cũng được xem là một trong những loại đặc sản có giá trị kinh tế cao của đồng đất Cà Mau.

Lươn


Từ thời đi khẩn hoang mở cõi, phần lớn đồng đất của Cà Mau là vùng “cầm thủy”, quanh năm đọng nước. Do ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên nên đồng đất Cà Mau rất thích hợp để các loài cá đồng sinh sôi, nẩy nở. Ngoài các loại cá đồng như cá lóc, cá trê, cá rô, cá bổi, cá thác lác, rùa, rắn… thì lươn cũng được xem là một trong những loại đặc sản có giá trị kinh tế cao của đồng đất Cà Mau.
 

Đặc sản lươn Cà Mau. Ảnh: Huỳnh Lâm.


Lươn chỉ sống trông môi trường nước ngọt, ít phèn, không nhiễm mặn và thích nhất các cánh đồng sâu trũng, có nhiều năn, sậy và rừng cây rậm rạp.

So với các tỉnh, thành phố khác trong khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước thì không có vùng đất nào có nhiều lươn sinh sống, trú ngụ, sinh sôi và phát triển như đồng đất Cà Mau.

Lươn của Cà Mau thường to con, thân vàng ươm, mập ú. Mỗi khi mùa khô về, lươn thường rút theo nước, tìm đến các ao hồ để trú ẩn. Khi các ao hồ bắt đầu cạn nước, lươn đào hang rồi trầm mình xuống “mà” để trú ẩn. Mùa sa mưa về, lươn bắt đầu trồi lên tìm mồi để ăn và sinh sôi, nẩy nở.

Để bắt lươn, nông dân Cà Mau thường đặt trúm, thả câu, đặt lọp, chụp đìa. Mùa khô, khi lươn xuống hang trú ẩn thì thì dùng chỉa để chỉa hoặc đào hang. Ngày trước, khi đất rộng, người thưa, đồng đất Cà Mau lươn nhiều vô số kể. Nhiều khi đặt một ống trúm lươn “chạy” 3, 4 con, khô nước hoặc nứt cả ống trúm. Còn khi phát đồng, ngoài phát chết cá, rắn, rùa… người phát còn thường xuyên chặt đứt và bắt được rất nhiều lươn. Thông thường sau mỗi buổi phát ruộng là số lươn bắt được đủ để nấu nồi canh chua hoặc xào sả, ớt.

Ngày nay, do áp lực tăng dân số và một phần diện tích đất ngọt hóa được đưa nước mặn vào để nuôi tôm nên sản lượng lươn Cà Mau cũng giảm dần. Nhiều hộ nông dân ở huyện U Minh, Thới Bình, Trần Văn Thời cũng dần chuyển sang thực hiện mô hình nuôi lươn trong các hồ xi măng để tăng thu nhập, pháp triển kinh tế gia đình.

Có một điều lạ là dù mùa nào, tháng nào lươn Cà Mau cũng mập ú. Lươn Cà Mau có thể chế biến được nhiều món ăn ngon và bổ dưỡng như nấu canh chua bông súng với trái giác, cháo lươn với bẹ môn ngọt, xào sả ớt, xào lăn, nướng…
 
 

Đinh Đằng